Mae Dechrau’n Deg yn rhan o raglen blynyddoedd cynnar Llywodraeth Cymru i deuluoedd sydd â phlant o dan bedair oed sy’n byw mewn ardaloedd difreintiedig yng Nghymru.

 

Beth yw Dechrau’n deg yn ymarferol

Mae pedair elfen allweddol yn Dechrau’n Deg.

 

Gofal plant o ansawdd am ddim, rhan-amser i blant 2-3 oed

Mae Dechrau’n Deg yn darparu gofal plant o ansawdd i rieni pob plentyn 2-3 oed sy’n gymwys, a hynny am ddwy awr a hanner y diwrnod, bum niwrnod yr wythnos am 39 wythnos. Hefyd, dylai fod darpariaeth o 15 sesiwn o leiaf ar gyfer y teulu adeg gwyliau ysgol.

 

Dylai hyn fod yn gysylltiedig â mynediad yn y cyfnod sylfaen i ysgolion er mwyn sicrhau pontio esmwyth rhwng y ddau gynnig heb unrhyw fwlch yn y ddarpariaeth.

 

Gwasanaeth estynedig gan ymwelwyr iechyd

Rhan allweddol o gyflenwi’r rhaglen yw’r gofyniad bod rhaid cael un ymwelydd iechyd cyfwerth ag amser llawn am bob 110 o blant o dan bedair oed yn yr ardaloedd targed. Y bwriad yn hyn o beth yw sicrhau bod cymorth dwys yn cael ei roi i blant Dechrau’n Deg a’u teuluoedd.

 

Prif swyddogaeth ymwelydd iechyd Dechrau’n Deg yw rhoi cefnogaeth i’r teulu yn y cartref, gan asesu’r plentyn a’r teulu (yn ôl risg uchel, ganolig neu isel). Dylai ymwelwyr iechyd Dechrau’n Deg gynnal asesiadau parhaus ar y teuluoedd hynny sy’n cael eu nodi fel risg ganolig neu uchel a gwneud atgyfeiriadau priodol.

 

Mynediad i raglenni rhianta

Rhaid i bob teulu sydd â phlentyn Dechrau’n Deg gael cynnig cymorth rhianta ffurfiol yn flynyddol o leiaf. Gall hyn fod mewn grwpiau neu un-i-un yn y cartref gyda chymysgedd o gymorth ffurfiol ac anffurfiol, yn dibynnu ar yr angen.

 

Dylai’r cynnig rhianta fod yn seiliedig ar y tair thema ganlynol:

 

  • cymorth amenedigol a chefnogaeth yn y blynyddoedd cynnar
  • ymyrraeth gynnar er mwyn cefnogi rhieni sy’n agored i niwed
  • rhaglenni i gefnogi rhieni i rianta’n bositif.

Lleferydd, iaith a chyfathrebu

Dylai fod gan bob teulu mewn ardal Dechrau’n Deg fynediad parhaus i gylch iaith a chwarae priodol. O’r fan hon, gellir targedu cymorth a’i seilio ar asesiad ac atgyfeiriad lle mae tystiolaeth o angen ychwanegol. Mewn rhai awdurdodau lleol, cyflogir therapyddion iaith a lleferydd fel rhan o dîm craidd Dechrau’n Deg.

Yn ôl tystiolaeth mae gallu leferydd, iaith a chyfathrebu yn bwysig o ran rhagweld cynnydd diweddarach mewn llythrennedd, ac mae ganddo effaith ar sgiliau cymdeithasol yn ogystal ag ymddygiad plant.

 

Allgymorth

Yn ogystal â’r pedair elfen graidd, dylid cynnwys elfen o waith allgymorth mewn cynlluniau i ehangu’r rhaglen Dechrau’n Deg. Mae allgymorth yn galluogi’r awdurdodau lleol i ddarparu pob elfen o Dechrau’n Deg i ganran fechan o’u poblogaethau sy’n byw y tu allan i Ardaloedd Dechrau’n Deg.

 

I gael gwybodaeth am wasanaethau Dechrau’n Deg yng Nghaerdydd, cliciwch yma.

I gael gwybodaeth am wasanaethau Dechrau’n Deg ym Mro Morgannwg, cliciwch yma.